ميرزا مهدي خان استر آبادى
مقدمهء مصحح 47
دره نادره ( تاريخ عصر نادرشاه ) ( فارسى )
سال مرگ وى سال مرگ وى نيز دقيقا معلوم نيست . چنان كه نوشتيم على قلى خان واله در رياض الشعراء نويسد : « چند سال قبل از اين از فرط محن كه لازم اين زمان افتاد از رنج زندگى آسوده » . بدين تقريب مرگ وى بايد بين سالهاى 1162 - 1166 باشد . آنچه نوشتهء واله را تأييد مىكند ، اينست كه ميرزا مهدى خان حوادث تاريخى پس از سلطنت شاهرخ را متعرض نشده است ، و اگر تا سال 1173 زنده مىبود مىبايست وقايع ايام كريمخان را نيز بنويسد ، مگر آنكه بگوييم قصد او فقط نوشتن تاريخ افشاريه بوده است . آقاى سهيلى در مقالهاى كه پيرامون شرح حال مؤلف نوشتهاند ، چنين آرند : « و او بقيهء عمر را در گوشهء عزلت بىجاروجنجال به مطالعهء كتب اشتغال جست تا آنكه بين سنوات 1175 - 1180 از اين جهان فانى درگذشت » « 1 » . در هيچيك از مآخذ ، ذكرى از اين تاريخ نرفته است . دليل كسانى كه مرگ ميرزا مهدى خان را پس از سال 1173 ميدانند ، مادهتاريخى است كه براى اتمام سنگلاخ سرودهاند ، و تاريخ پايان يافتن آن را 1173 تعيين كردهاند ، ولى خود مؤلف در آغاز سنگلاخ تصريح مىكند كه اين كتاب را در سلطنت نادر شاه نوشته است : « لهذا اين كمينه در عهد دولت قاآن اعظم و خاقان اكرم خديو سليمان جاه شاهنشاه سكندر دستگاه داور مهر افسر فلك مقدار ، نادر شاه افشار با وصف مزاولت خدمت سلطانى و اشتغال بمشاغل ديوانى كه در سفر و حضر ملازم حضور و با وقايعنگارى و ضبط صادرات امور و عرض مطالب جمهور و تحرير فرامين و انجام مهام نزديك
--> ( 1 ) - مجلهء توشه شمارهء . 1 - 2